در ایران باستان، نه چون رومیان از سه قرن پس از میلاد، که از بیست قرن پیش از میلاد، روزی موسوم به روز عشق بوده است. در تقویم جدید ایرانی دقیقا مصادف است با ۲۹ بهمن، یعنی تنها ۳ روز پس از روز والنتاین فرنگی. این روز «سپندارمذگان» یا «اسفندارمذگان» نام داشته است.

در ایران باستان هر ماه را سی روز حساب می‌‌کردند و علاوه بر اینکه ماه ها اسم داشتند، هریک از روزهای ماه نیز یک نام داشتند. به‌عنوان مثال روز اول «روز اهورامزدا»، روز دوم، روز بهمن ( سلامت، اندیشه) که نخستین صفت خداوند است، روز سوم اردیبهشت یعنی «بهترین راستی و پاکی» که باز از صفات خداوند است، روز چهارم شهریور یعنی «شاهی و فرمانروایی آرمانی» که خاص خداوند است و روز پنجم «سپندارمذ» بوده است. سپندار مذ لقب ملی زمین است. یعنی گستراننده، مقدس، فروتن. زمین نماد عشق است چون با فروتنی، تواضع و گذشت به همه عشق می‌‌ورزد. زشت و زیبا را به یک چشم می‌‌نگرد و همه را چون مادری در دامان پر مهر خود امان می‌‌دهد. به همین دلیل در فرهنگ باستان اسپندارمذگان را به‌عنوان نماد عشق می‌‌پنداشتند. در هر ماه، یک بار، نام روز و ماه یکی می‌‌شده است که در همان روز که نامش با نام ماه مقارن می‌‌شد، جشنی ترتیب می‌‌دادند متناسب با نام آن روز و ماه. مثلاً شانزدهمین روز هر ماه مهر نام داشت و که در ماه مهر، «مهرگان» لقب می‌‌گرفت. همین طور روز پنجم هر ماه سپندارمذ یا اسفندار مذ نام داشت که در ماه دوازدهم سال که آن هم اسفندار مذ نام داشت، جشنی با همین عنوان می‌‌گرفتند.

سپندارمذگان جشن زمین و گرامی داشت عشق است که هر دو در کنار هم معنا پیدا می‌‌کردند. در این روز زنان به شوهران خود با محبت هدیه می‌‌دادند. مردان نیز زنان و دختران را بر تخت شاهی نشانده، به آنها هدیه داده و از آنها اطاعت می‌‌کردند.

ملت ایران از جمله ملت هایی است که زندگی اش با جشن و شادمانی پیوند فراوانی داشته است، به مناسبت های گوناگون جشن می‌‌گرفتند و با سرور و شادمانی روزگار می‌‌گذرانده اند. این جشن ها نشان دهنده فرهنگ، نحوه زندگی، خلق و خوی، فلسفه حیات و کلاً جهان‌بینی ایرانیان باستان است.ایکاش با درس گرفتن از گذشتگان ما هم کمی شادمانی را به هر بهانه ای که شده به زندگی خود راه دهیم و شاد زندگی کنیم و شاد زیستن را بیاموزیم. به امید آن روز.

هر ساله 14 فوريه روز ولن تاين ناميده مي شود و در آن روز دوستداران براي اثبات عشق و دوستي خود به يکديگر هديه هايي مثل شکلات وجواهراتي به شکل قلب و يا حتي نامه مي دهند.

در بعضي از کشورها مثل آمريکا بيشتر مردم در چنين روزي لباسهايي به رنگ قرمز به تن مي کنند.

اما ولن تاين چيست؟

در مورد ولن تاين چندين روايت وجود دارد که سه تا از آنها عبارتند از:

۱- در روم باستان هر ساله جشني برگزار مي شد که در اين روز نام تمام دختران آن شهر را بر روي تکه هاي کاغذي مي نوشتند و تمام اسمها را در ظرفي مي ريختند و هر پسر يکي از آن کاغذها را بر مي داشت که حاوي اسم يکي از دختران شهر بود (همان کاري که در ازدواج هاي دانشجوئي انجام مي شود!) و آن پسر و دختر براي يک سال با هم دوست مي شدند.

(البته کسي از تقلبهايي که در عهد باستان انجام مي شد خبر ندارد شايد در آن زمان نيز آقازاده هايي وجود داشتند که سعي مي کردند با تقلب و اعمال نفوذ در اين مراسم دخترهاي زيباتر را نصيب خود کنند.)

۲- در قرن سوم ميلادي حاکم روم براي اعزام مردان به جنگ مشکلي پيش روي خود ديد و آن اين بود که مردان دوست نداشتند به خاطر جنگ خانواده هاي خودرا ترک کنند.
حاکم براي از بين بردن اين مشکل حکمي داد مبني بر اين که هيچ کشيشي حق ندارد دختر و پسري را به عقد يکديگر در آورد.

در آن زمان کشيشي به نام سنت ولن تاين (st valentine) بود که به طور پنهاني دختران و پسران را به عقد همديگر مي آورد و زماني که حاکم متوجه اين نافرماني شد اين کشيش را به اعدام محکوم کرد که سرانجام سنت ولن تاين در 14 فوريه سال 269 ميلادي به دار آويختند!

۳- در روزگاري کشيشي به نام ولن تاين در زندان به سر مي برد که کشيش عاشق دختر زندانبان بود و نامه اي براي دختر مي نويسد که در آخر نامه نوشت:

((from your valentine))

و بعدها کشيش اعدام شد.

در تاريخ روم سه کشيش به نام سنت ولن تاين وجود داشته اند که هر سه نيز کشته شده اند.

در هر صورت مسئله مهم اين است که در اين روز دوستداران دوستي خود را به يکديگر اثبات مي کنند.

و اما چرا حدود هفت سال است که مراسم روز ولن تاين در ايران نيز برگزار مي شود؟

با ورود اسلام به ايران بسياري از جشنهايي را که ايرانيان باستان برگزار مي کردند از بين رفت که از جمله ي آن جشنها تيرگان و مهرگان و... بود.

مردم ايران در کل، روزهاي کمي در سال را مخصوص جشن و شادماني دارند و همين باعث شد که مردم دست نياز به سوي فرهنگ غرب دراز کنند و روز جشن ديگري را به معدود روزهاي جشن خود در ايران اضافه کنند.

هم چنين مسئولان نيز فراموش کردند که در کنار روزهايي از قبيل قدس و بزرگداشت و راهپيمايي و... روزي را نيز براي اثبات عشق و دوستي قرار بدهند !

و وجود همين خلا باعث شد که جوانان ايراني به روز جشني روي بياورند که ريشه در روم باستان دارد در حالي که مسئولان فرهنگي مي توانستند تعدادي از جشنهاي گذشته را زنده کنند.

البته اين را هم متذکر بشوم که مهم نيست اين روز در چه تاريخي برگزار شود ،مهم وجود چنين روزي درهر کشور و فرهنگي هست.

اگر در همين 14 فوريه نيز برگزار شود هم مشکلي نيست.(يک فايده هم دارد آن اين که حداقل ما ايرانيان هم در يک کار شبيه به کشورهاي ديگر عمل مي کنيم.)

در گذشته ايرانيان براي هر روز از ماه اسمي انتخاب کرده بودند و هر روز مخصوص کاري بود. از آن جمله روزهايي که مي توانستند براي روز عشق ورزي انتخاب شوند اين روزها بودند:

هرمزد روز (روز اول هر ماه): مي خور و شاد باش

بهمن روز(روز دوم هر ماه): جامه ي نو بپوش

شهريور روز(روز چهارم هر ماه): شاد باش

ماه روز(روز دوازدهم هر ماه): شراب خور و با دوستان نيکپرسشي (احوالپرسي)کن و از ماه خداي آمد کار بخواه.

سروش روز(روز هفدهم هر ماه): بختاري (آزادي و آسايش) روان خود را از سروش اهرو(مقدس) آيفت بخواه.

رام روز(روز بيست و يکم هر ماه): زن خواه و کار و رامش گير و پيش داد و ران شو تا به پيروزي و بختگي(آزادي) بازگردي.

دي بدين روز(روز بيست و سوم هر ماه): کارهاي يزشني و ستايش گري کن و زن به خانه بر و موي و ناخن پيراي جامه پوش.

مارسفيد روز(روز بيست و نهم هر ماه):جامه افزاي به دوز و بپوش و زن به زني گير که فرزند تيزوير(وير:هوش و حافظه) نيک زايد.

انيران روز(روز سي ام هر ماه): موي و ناخن پيراي و زني به زني گير که فرزند نامدار زايد.

***

هريک از اين روزها مي توانستند کانديدايي براي روز عشق ورزي و دوست داشتن باشد

 

 ولنتاین در قرن اول میلادی در روم زندگی می كرد.
در آن زمان روم تحت سلطه پادشاهی جنگجو به نام كلادسیوس بود كه دوست داشت سربازان برای حضور سپاهش در جنگ داوطلب شوند ولی مردها نمیخواستند بجگند، و كلادسیوس این كمبود سرباز را ناشی از سستی مردها در ترك عشق می دانست، پس همه نامزدی ها و ازدواج ها ملغی اعلام كرد، همانطور كه گفته شد ولنتاین كه در آن زمان یك كشیش بود با او به مبارزه برخاست و به همراه ماریوس مقدس عزم خود را جزم كردند تا زوج های جوان را به طور سری به عقد هم درآورند
پس از با خبر شدنِ پادشاه از این قضیه برای سر والنتین مقدس جایزه تعیین شد و او زندانی شد.
وقتی در زندان بود بسیاری از كسانی كه او آنها را به عقد هم در آورده بود به دیدنش رفتند.
آنها گل و نامه های محبت آمیز خود را از بالای دیوار زندان پرتاب می كردند.
تا اینكه سرانجام در روز 14 فوریه سال 269 قبل از میلاد به قتل رسید.
یكی از ملاقات كنندگان او دختر زندانبان بود، روزها به دیدارش می آمد و چند ساعتی با هم صحبت میكردند
روزی كه قرار بود والنتین كشته شود نامه ای برای تشكر از دختر زندانبان نوشت كه با جمله “Love from your valentine” خاتمه یافت.
در سال 496 بعد از میلاد، پاپ جلاسیوس 14 فوریه را به افتخار او روز ولنتاین نامید. از سالها قبل روز 14 فوریه كسانی كه یكدیگر را دوست داشته اند برای هم هدایایی ساده ای چون گل می فرستادند.
در نقاط مختلف دنیا در این روز مراسم مختلفی برگزار می شود كه از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره كرد:
در انگلستان كودكان به شیوه بزرگسالان لباس می پوشیدند و می خواندند:
صبحت بخیر، ولنتاین
قفل هایت را مثل قفل های من باز كن
دوتا و سوی بعد از آن
صبحت بخیر ولنتاین

در ولز ، روز 14 فوریه مردم به هم قاشق های چوبی هدیه می كنند كه روی آنها را با قلب و كلید تزیین كرده اند این اشیای تزئینی به این معناست كه «عشق من، تو قفل قلب مرا باز كردی»

در قرون گذشته در این روز مردی كه دختری را دوست داشته برایش لباس هدیه می فرستاده اگر دختر هدیه را می پذیرفته به معنای پذیرفتن خواستگاری او بوده است.

*بعضی مردم عقیده دارند اگر در روز ولنتاین یك سینه سرخ بالای سر دختری پرواز كند به معنی این است كه او با یك دریا نورد ازدواج خواهد كرد. اگر یك گنجشك ببیند یعنی شوهرش فقیر ولی بسیار خوش اخلاق است و اگر یك سهره ببیند به معنای ازدواج با یك مرد میلیونر خواهد بود.

افسانه دیگری نیز می گوید اگر یك دختر یك سیب را از دم گرفته بچرخاند ودر همین حال نام 5 پسر مورد علاقه اش را به زبان بیاورد با پسری ازدواج خواهد كرد كه در زمان ایستادن سیب نامش در زبان او بوده است و اگر همین سیب را از وسط بدو نیم كند تعداد تخمه های سیب تعداد فرزندان او خواهد بود .

 روز ولنتاین مصادف با 25 بهمن ماه  ( 14 فوریه ) است که روز عشق و محبت نامیده شده و در این روز دخترها و پسرها به همدیگر هدیه میدهند تا عشق و علاقه خود را به یکدیگر به نحوی ابراز کنند… هدایای این روز معمولا ابنباتهای فانتزی، کارتهای نقاشی شده، عروسکهایی به شکل قلب و خرسهای کوچک و این قبیل کادوهاست… این هدایا فقط بین جوانها رد و بدل نمیشود بلکه در سرتاسر دنیا، انسانها این هدایا را به کسانی که دوستشان دارند، اعضای فامیل و … هدیه میدهند تا محبت خود را نسبت به آنها ابراز کنند، در تاریخ کلیسای کاتولیک 3 نفر هستند که ولنتاین یا ولنتاینوس نام داشته اند و درباره تاریخچه ولنتاین روایات گوناگونی وجود دارد که در اینجا به چند مورد از آنها اشاره میکنم…

یکی از این روایات به قرن سوم میلادی در روم مربوط میشه! در آن زمان کلودیوس دوم امپراطور روم بود، و او به این نتیجه رسیده بود که مردانی که ازدواج نکرده اند بهتر از مردان متاهل در جنگاوری میکنند و در حقیقت افرادی که خانواده ندارند سربازان بهتری هستند، به همین دلیل او ازدواج را در تمام امپراطوری روم برای مردان جوان ممنوع کرد... در این دوران کشیشی به نام سنت ولنتاین پی به بی عدالتی کلودیوس برده و برای مبارزه با او در خفا و به طور پنهانی در کلیسا برای عاشقان جوان مراسم ازدواج را اجرا می کرد... گفته میشود که وقتی امپراطور پی به این عمل ولنتاین برد دستور داد تا او را به قتل برسانند...

در روایت دیگر گفته میشود که ولنتاین به این دلیل کشته شده است که سعی داشته تا مسیحیانی را که به دست رومیان زندانی و اغلب مورد شکنجه بودند را از زندانهای رومیان فراری دهد..

به روایتی دیگر ولنتاین اولین کسی بوده که پیام ولنتاین ( Valentine Greetings)  را فرستاده است... این پیام زمانی فرستاده شده که او در زندان به سر میبرده و احتمالا او عاشق دختر زندانبان خود که در زمان اسارت قبل از کشته شدنش به او سر می زده شده بود... جالب است بدانید که این دختر بنا به روایات متعدد کور نیز بوده است... در این نامه فرستاده شده به جای امضا عبارت From your valentine!  نوشته شده بود؛ عبارتی که امروزه نیز در میان مردم جهان مصطلح است...  شاید دلیل اینکه امروزه این همه پیامهای عاشقانه در سرتاسر دنیا در روز ولنتاین ارسال میشود، ادامه دادن همان سنت دیرینه ولنتاین زندانی باشد...

به هر حال روایات درباره ولنتاین بسیار زیاد و متعدد است و حقیقت درباره روز ولنتاین در هاله ای از ابهام قرار داره ... ولی در همه روایات بر زیبایی و زیبارویی، بی باکی، و از همه مهمتر چهره رمانتیک و غریب سنت ولنتاین تاکید شده است.... تعجبی ندارد اگر در قرون وسطی ولنتاین یکی از محبوبترین قدیسه ها بین مردم انگلستان و فرانسه بوده باشد.